Giáo sư – Tiến sĩ Vladimir N. Kolotov: Nhà Việt Nam học hàng đầu của Nga

Giáo sư – Tiến sĩ Vladimir Nikolaevich Kolotov là một trong những học giả Nga tiêu biểu trong lĩnh vực Việt Nam học và nghiên cứu khu vực Đông Á – Đông Nam Á đương đại. Ông sinh ngày 14/01/1969, tại Leningrad (Liên Xô, nay là Saint Petersburg, Nga), tốt nghiệp Khoa Đông phương học, Đại học Quốc gia Saint Petersburg (SPbU) năm 1994. Năm 1998, ông bảo vệ luận án tiến sĩ (kandidat) với đề tài “Tôn giáo và chính trị trong lịch sử Nam Việt Nam giai đoạn 1945–1963”; đến năm 2006, bảo vệ luận án tiến sĩ khoa học với đề tài “Yếu tố tôn giáo trong các xung đột cục bộ có kiểm soát: Nam Việt Nam trong thời kỳ thuộc địa và chiến tranh Đông Dương (từ quý II thế kỷ XVII đến quý III thế kỷ XX)”. Từ năm 2004, ông được phong hàm Phó giáo sư và hiện giữ học hàm Giáo sư.

Hiện nay, GS. Kolotov là Trưởng Bộ môn Lịch sử các nước Viễn Đông, Giám đốc Viện Hồ Chí Minh thuộc SPbU. Bên cạnh công tác giảng dạy và nghiên cứu, ông còn đảm nhiệm nhiều vai trò tư vấn và tham vấn chính sách: chuyên gia của Hội đồng Nga về các vấn đề quốc tế (RSMD), thành viên Ủy ban Quốc gia Nga của Hội đồng hợp tác an ninh châu Á – Thái Bình Dương (RNK ATSSB), thành viên Nhóm công tác về phòng chống cực đoan tôn giáo trong khuôn khổ Hội đồng điều phối chống khủng bố thuộc Phòng Công cộng Liên bang Nga.

Lĩnh vực nghiên cứu của ông trải rộng, từ “vành đai bất ổn Á–Âu” và các vấn đề an ninh khu vực, chiến tranh thông tin, mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị, các công nghệ tâm lý, phòng chống cực đoan và khủng bố, lịch sử – văn hóa Việt Nam, địa – chính trị Đông Á, cho tới quản lý xung đột và chính sách nội – ngoại giao của Việt Nam, ASEAN. Ông thông thạo nhiều ngoại ngữ, gồm tiếng Nga, Việt, Trung, Anh và Pháp.

GS. Kolotov đã công bố hơn 140 công trình, gồm 5 chuyên khảo và giáo trình, khoảng 100 bài báo khoa học. Các ấn phẩm nổi bật tập trung vào nghiên cứu lịch sử Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh, chiến thắng Điện Biên Phủ, yếu tố tôn giáo trong xung đột Nam Việt Nam, và lý thuyết – thực tiễn “vành đai bất ổn Á–Âu”. Ngoài xuất bản bằng tiếng Nga, ông còn có nhiều công trình bằng tiếng Anh, tiếng Việt và tiếng Trung, tạo ảnh hưởng rộng rãi trong giới nghiên cứu quốc tế.

Trong giảng dạy, ông phụ trách nhiều học phần chuyên sâu về lịch sử, văn hóa, chính trị và an ninh khu vực, như Lịch sử và quốc học Việt Nam, Văn hóa – dân tộc học Việt Nam, ASEAN và tình hình Đông Nam Á, Hệ thống an ninh khu vực Đông Á, Các giáo phái tôn giáo ở Nam Việt Nam, Chế độ thuộc địa Pháp tại Việt Nam, hay Sử học và nguồn sử Việt Nam.

Bằng nền tảng học thuật vững chắc, kinh nghiệm nghiên cứu thực địa và mạng lưới hợp tác quốc tế, GS. Vladimir Kolotov đã trở thành một trong những cầu nối quan trọng giữa học giới Nga và Việt Nam, đóng góp đáng kể vào việc phát triển Việt Nam học ở Nga cũng như thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau giữa hai quốc gia.

Tác giả: TS. Lý Viết Trường

Kikuchi Seiichi: Nhà khảo cổ học Nhật Bản gắn bó sâu sắc với Việt Nam

Giáo sư Kikuchi Seiichi sinh năm 1954 tại tỉnh Gunma, Nhật Bản. Ông đến Việt Nam lần đầu năm 1979 và bị cuốn hút bởi chiều sâu văn hóa – lịch sử của đất nước này. Từ năm 1993, ông sang Việt Nam học tiếng Việt, đồng thời trực tiếp tham gia các cuộc khảo sát và khai quật tại nhiều di tích. Ông nhanh chóng thiết lập mối quan hệ học thuật mật thiết với giới khảo cổ – sử học Việt Nam, trong đó có các giáo sư uy tín như Phan Huy Lê, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, Diệp Đình Hoa…

Một trong những trọng tâm nghiên cứu của GS Kikuchi là đô thị cổ Hội An. Sau Hội thảo quốc tế về Hội An năm 1990, ông cùng các đồng nghiệp Nhật – Việt tiến hành các cuộc khai quật và nghiên cứu toàn diện về đô thị này trong bối cảnh thương cảng Đàng Trong và khu vực Đông Nam Á. Những kết quả khảo cổ kết hợp nghiên cứu kiến trúc – lịch sử đã góp phần quan trọng vào việc UNESCO công nhận Hội An là Di sản Văn hóa Thế giới. Từ đó, ông trở thành gương mặt quen thuộc với cộng đồng cư dân Hội An, nơi ông thường xuyên thực địa và sinh sống trong thời gian dài.

Ngoài Hội An, GS Kikuchi cũng dành sự quan tâm đến các thương cảng miền Trung, khảo sát các trung tâm thương mại ven biển, cửa sông, và đặc biệt là vết tích của gốm Hizen Nhật Bản tại Bảo Lộc (Lâm Đồng). Ông đưa ra nhiều nhận định đáng chú ý về lịch sử xuất khẩu gốm Hizen và các tuyến giao thương Nhật Bản – châu Á thế kỷ XVII.

Trong suốt hơn ba thập kỷ, ông đã công bố nhiều công trình nghiên cứu, đặc biệt là chuyên khảo song ngữ “Lịch sử đô thị cổ Hội An”. Các nghiên cứu của ông còn mở rộng tới các làng cổ như Đường Lâm (Sơn Tây), Phước Tích (Huế), thành nhà Hồ… – góp phần vào hồ sơ công nhận di sản văn hóa quốc gia và quốc tế.

Tình yêu sâu đậm với văn hóa Việt Nam, sự miệt mài nghiên cứu và thái độ cầu thị đã khiến GS. Kikuchi Seiichi trở thành một trong những học giả nước ngoài tiêu biểu, có nhiều đóng góp bền bỉ và thực chất cho khảo cổ học Việt Nam.

Tác giả: TS. Lý Viết Trường

Takao Yao: Học giả Nhật Bản chuyên nghiên cứu lịch sử Việt Nam

Giáo sư Takao Yao là một nhà sử học Nhật Bản có nhiều đóng góp quan trọng trong nghiên cứu Việt Nam trung đại, đặc biệt là thời kỳ Lê sơ. Ông hiện là giáo sư tại Đại học Hiroshima, trực thuộc Khoa Nghiên cứu Văn hóa và Khu vực học. Với chuyên môn sâu về lịch sử chính trị – pháp lý, ông tập trung vào các chủ đề như hệ thống pháp luật triều Lê, chế độ lưu đày, trung tâm quyền lực và nhóm cộng đồng Thanh Hóa.

Trong hơn hai thập kỷ qua, GS Yao đã chủ trì và tham gia nhiều đề tài nghiên cứu lớn do Quỹ Khoa học Nhật Bản (JSPS) tài trợ, tiêu biểu như:

– Thực trạng tiếp nhận luật pháp Minh – Thanh trong thời kỳ nhà Lê ở Việt Nam (2018–2020),

– Nhìn lại lịch sử Việt Nam từ góc độ vùng núi (2012–2015),

– Chính quyền nhà Mạc dưới góc độ tư liệu mới và tái thẩm định tư liệu cũ (2009–2011),

– Cấu trúc không gian của các trung tâm quyền lực Việt Nam trung đại và cận đại (2008–2010).

Bên cạnh hàng chục bài báo học thuật, ông còn là tác giả các công trình tiêu biểu như:

– National Code of the Le Dynasty, Dai Viet (2020), (chuyên khảo về pháp luật thời Lê sơ);

– Vietnamese Politics and Society in the Early Le Period (2009), (tập trung vào cơ cấu quyền lực và xã hội thời Lê);

Ông cũng từng tham gia báo cáo khoa học tại các hội thảo quốc tế lớn như Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ 5 (2016), với các tham luận chuyên sâu về niên đại và đặc điểm biên soạn pháp điển triều Lê.

GS Takao Yao là thành viên tích cực của nhiều hội học thuật, như Hội Nghiên cứu Lịch sử và Địa lý Trung – Tứ Quốc, Hội Nghiên cứu Đông Nam Á Nhật Bản, và Hội Nghiên cứu Lịch sử Việt Nam tại Nhật. Với nền tảng Hán học vững vàng và khả năng tiếp cận tư liệu gốc, ông là một trong những học giả Nhật Bản có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực Việt Nam học, góp phần quan trọng trong việc kết nối giới nghiên cứu Nhật Bản với các nhà sử học Việt Nam.

Tác giả: TS. Lý Viết Trường

Shaun Kingsley Malarney: Chuyên gia nghiên cứu văn hóa cách mạng và nghi lễ tại Việt Nam

Giáo sư Shaun K. Malarney hiện giảng dạy tại Khoa Xã hội, Văn hóa và Truyền thông thuộc Khoa Nghiên cứu Quốc tế, Trường Đại học Cơ Đốc giáo Quốc tế (International Christian University, Tokyo). Ông là nhà nhân học người Mỹ, có nhiều công trình uy tín về Việt Nam hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa cách mạng, nghi lễ và y học thuộc địa.

GS Malarney được biết đến rộng rãi qua công trình Culture, Ritual and Revolution in Vietnam (Văn hóa, nghi lễ và cách mạng ở Việt Nam, xuất bản năm 2002), trong đó ông phân tích sâu sắc sự biến đổi văn hóa – tôn giáo trong thời kỳ hậu chiến và vai trò của nhà nước trong việc định hình các thực hành nghi lễ mới.

Ngoài các bài báo và chương sách học thuật, GS Malarney còn góp phần đưa văn học Việt Nam ra thế giới thông qua bản dịch tiếng Anh tác phẩm Lục Xì – thiên phóng sự nổi tiếng năm 1937 của nhà văn Vũ Trọng Phụng, viết về nạn mại dâm và bệnh hoa liễu ở Hà Nội thời Pháp thuộc. Đây là một nỗ lực đáng ghi nhận trong việc giới thiệu các nguồn tư liệu xã hội học Việt Nam đến độc giả quốc tế.

Với cách tiếp cận nhân học sâu sắc, nhạy bén trước các vấn đề văn hóa – chính trị, GS Shaun K. Malarney là một trong những học giả phương Tây có đóng góp quan trọng cho sự hiểu biết quốc tế về xã hội Việt Nam hiện đại và quá trình chuyển biến văn hóa trong bối cảnh lịch sử đặc thù của đất nước.

Tác giả: TS. Lý Viết Trường

GS.TS Yoshiharu Tsuboi: Nhà sử học Nhật Bản và hành trình hơn nửa thế kỷ nghiên cứu Việt Nam

GS.TS Yoshiharu Tsuboi là một trong những học giả tiên phong trong nghiên cứu lịch sử – chính trị Việt Nam hiện đại. Ông sinh năm 1948, nguyên là giảng viên Luật khoa tại Đại học Tokyo và hiện là Giáo sư Lịch sử chính trị – xã hội Đông Nam Á tại Đại học Waseda, Tokyo.

GS Yoshiharu Tsuboi bắt đầu nghiên cứu về Việt Nam từ năm 1973, trong bối cảnh chiến tranh Việt Nam đang ở giai đoạn khốc liệt nhất. Thay vì tiếp cận qua các nguồn tin báo chí hay tư liệu phương Tây, ông tìm đến sử liệu chính thống và những công trình Hán – Nôm để hiểu sâu sắc lịch sử chính trị Việt Nam từ bên trong. Thành quả quan trọng đầu tiên là luận án tiến sĩ đệ tam cấp bảo vệ tại Đại học Paris năm 1982, sau này được xuất bản thành sách dưới nhan đề nổi tiếng: “Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa”, một công trình phân tích chính trị – ngoại giao sắc sảo giai đoạn nửa sau thế kỷ XIX.

Trong các phát biểu công khai, GS Yoshiharu Tsuboi luôn nhấn mạnh sự cần thiết của việc đọc lại lịch sử Việt Nam với cái nhìn cẩn trọng, tránh thiên kiến chính trị hay định kiến hậu thuộc địa. Trong một bài trả lời phỏng vấn báo Tiền Phong, ông từng chia sẻ: “Người Việt cần đọc kỹ lại lịch sử của chính mình trong toàn cảnh Đông Á và thế giới, với tâm thế tự chủ và không nóng vội”. Đây không chỉ là khuyến nghị học thuật, mà còn là lời nhắn gửi đầy thiện chí từ một người bạn tri thức lâu năm của Việt Nam.

Với hơn năm mươi năm dõi theo tiến trình lịch sử – chính trị Việt Nam, GS Yoshiharu Tsuboi đã trở thành cầu nối học thuật vững chắc giữa Việt Nam và Nhật Bản. Công trình, tư tưởng và tinh thần của ông tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ học giả trẻ trên con đường nghiên cứu khu vực học và Việt Nam học hiện đại.

Tác giả: TS. Lý Viết Trường

GS.TS Kurihara Hirohide: Chuyên gia Nhật Bản nghiên cứu về quan hệ ngoại giao của Việt Nam

Giáo sư Kurihara Hirohide là chuyên gia hàng đầu về quan hệ ngoại giao của Việt Nam, hiện công tác tại Viện Nghiên cứu Ngôn ngữ và Văn hóa Á – Phi, Đại học Ngoại ngữ Tokyo (Tokyo University of Foreign Studies). Ông có nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử, chính trị và ngoại giao khu vực Đông Á từ góc nhìn lịch sử và văn hóa.

Trong hơn hai thập niên qua, GS Kurihara đã chủ trì nhiều đề tài nghiên cứu lớn tại Nhật Bản, tiêu biểu như:

– “Vietnam – China Comradeship: Its Historical Change and Prospect for the Future” (Tình đồng chí Việt – Trung: Biến đổi lịch sử và triển vọng tương lai, 2018–2023),

– “Many Aspects of Chinese Presence in Modern Vietnam” (Nhiều khía cạnh hiện diện của Trung Quốc trong Việt Nam hiện đại, 2017–2021),

– “Vietnam-China Relations: Cooperation and/or Conflicts in the Boundary and their Influence upon State-to-State Relationship” (Quan hệ Việt – Trung: Hợp tác và/hoặc xung đột ở khu vực biên giới và tác động đến quan hệ giữa hai nhà nước, 2015–2018),

– “Studies on the Formation of China-Vietnam Cooperation between the Neighboring Areas” (Nghiên cứu về quá trình hình thành hợp tác giữa các khu vực giáp ranh Việt – Trung, 2012–2015),

– “Studies on the Location of Vietnam in China-ASEAN Regional Cooperation Projects” (Nghiên cứu vị trí của Việt Nam trong các dự án hợp tác khu vực Trung Quốc – ASEAN, 2008–2011).

Các nghiên cứu này góp phần làm rõ cách Việt Nam ứng xử với Trung Quốc trong các bối cảnh địa chính trị cụ thể, từ biên giới, hợp tác khu vực cho đến quan hệ đồng chí – đồng minh trong thời kỳ hiện đại. 

Với kiến thức vững vàng về khu vực học và mối quan tâm lâu dài đối với Việt Nam, GS Kurihara Hirohide là một trong những học giả Nhật Bản có đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy hiểu biết và đối thoại học thuật giữa Nhật Bản và Việt Nam về các vấn đề chính trị – văn hóa khu vực.

Tác giả: TS. Lý Viết Trường

GS.TS Momoki Shiro (Đại học Việt – Nhật, Đại học Quốc gia Hà Nội): “Tôi vẫn giữ các số báo Hànội mới những năm 1980”

Giáo sư, Tiến sĩ (GS.TS) Momoki Shiro (sinh năm 1955) là Giáo sư Lịch sử Đại học Quốc gia Osaka (Nhật Bản), hiện là chuyên gia JICA làm việc tại Chương trình Khu vực học, Đại học Việt – Nhật (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Thuộc thế hệ thứ 3 của các nhà Việt Nam học người Nhật, GS.TS Momoki Shiro đến Việt Nam ngay từ những năm bắt đầu đổi mới (1986). Và Hànộimới cùng Nhân Dân là những tờ báo đầu tiên ông đã đọc hằng ngày để cập nhật tin tức, học tiếng Việt.

Hơn 30 năm nghiên cứu, sống ở Việt Nam, ông nói: “Ở Osaka, tôi vẫn giữ những tờ báo và bài báo Hànộimới những năm 1980 về lịch sử, văn hóa”.

Đọc báo – Cách thu nạp thông tin hữu hiệu

Các sinh viên, học viên, giảng viên Trường Đại học Việt – Nhật, Đại học Quốc gia Hà Nội, lâu nay đã quen thuộc với hình ảnh vị giáo sư Nhật Bản của chương trình Khu vực học thường xuyên ăn sáng, ăn trưa ở các quán ăn văn phòng, sinh viên. Ông ưa thích những món bình dị của ẩm thực Việt như xôi, bún chả, cơm rang, bánh mì… và đôi khi “ra đề” cho các học trò trên Facebook một cách thú vị: “Hãy nghĩ ra đề tài nghiên cứu khu vực học liên quan đến các đồ uống này”.

Có lớp sinh viên trẻ trung, nghịch ngợm gọi ông trìu mến là “Thầy Đào” dịch từ tên “Momoki” (cây đào theo tiếng Nhật) trong tên ông – Momoki Shiro. Và, cũng từ cái tên Việt Nam “Đào Chí Lãng” mà ông tự đặt để bày tỏ tình cảm với Việt Nam.

Từ khi còn là một học sinh trung học, tiếp nhận tin tức về chiến tranh Việt Nam qua truyền hình, Momoki Shiro đã mong muốn nghiên cứu về Việt Nam. Năm 1986, ông sang Việt Nam học tiếng Việt và nghiên cứu, đến nay hơn 30 năm đi về giữa Việt Nam và Nhật Bản, ông được xem là nhà sử học, nhà Việt Nam học có nhiều đóng góp cho Việt Nam, cho Hà Nội.

Giáo sư Momoki Shiro cho thấy điều quan trọng với một nhà nghiên cứu nước ngoài khi sống ở Việt Nam là khả năng hòa nhập như một nhà dân tộc học vào đời sống bản địa. Ông thích đi du lịch một mình và “3 cùng” với người dân nơi ông tới.

Ông nói vui mà cũng là chắt lọc từ hành trình quan sát, nghiên cứu của mình, rằng “Bánh mì Việt Nam cũng là một thành tựu của đổi mới”. Hay như cách ông dặn dò sinh viên: “Giấy giới thiệu của trường đại học không có tác dụng gì đâu, muốn phỏng vấn các cụ ở làng thì phải ngồi xuống và uống chén rượu”.

Cũng như vậy, một trong những cách để thu nạp tin tức và hiểu đất nước con người bản địa là đọc báo. Giáo sư Momoki chia sẻ: “Từ tháng 10-1986, khi sang Việt Nam tôi đã đọc Báo Hànộimới và Nhân Dân. Sau này thói quen hằng ngày của tôi cũng là uống cà phê và đọc báo mỗi sáng. Ở nhà riêng của tôi tại Osaka, tôi vẫn giữ những tờ báo và bài báo Hànộimới, ví như tờ báo có sự kiện Đại hội Đảng, các bài báo về văn hóa thú vị. Hiện nay, không thể phủ nhận lợi ích to lớn của internet, nhưng tôi vẫn thích đọc báo giấy”.

Giáo sư Momoki Shiro cũng nhắc đến hình ảnh những sạp bán báo tại Hà Nội mà nay không còn nữa, và cả những thách thức mà báo chí đang phải đối diện.

Ông cũng cho biết: “Những năm 1980, các tờ báo lớn Nhật Bản ở vào thời kỳ đỉnh cao. Có báo phát hành cả bản buổi sáng như Asahi Shimbun, Mainichi Shimbun. Thời phát xít Nhật, các tờ báo chỉ có 4 trang, sau đó dần dần lên 8 trang, 12 trang, rồi 16 trang, 20 trang, nhiều nhất là tờ chủ nhật lên tới hơn 30 trang. Những năm 1970 – 1980, bình quân bản buổi sáng 24 trang, buổi chiều 12 trang. Tuy nhiên, báo giấy gần đây giảm tờ buổi chiều và giảm cả số trang”.

Giáo sư Momoki Shiro (ngoài cùng bên trái) đến Việt Nam từ những năm bắt đầu đổi mới đất nước (1986).

Mặc dù vậy, Giáo sư Momoki Shiro cũng khẳng định, nhiều giáo viên trung học Nhật Bản vẫn hướng dẫn học sinh đọc báo bên cạnh việc học sách giáo khoa. Khoa sử Trường Đại học Quốc gia Osaka yêu cầu sinh viên đọc báo, sách giấy đối với hoạt động nghiên cứu khoa học.

Ông dẫn ra một câu chuyện thú vị, việc đọc tài liệu sách báo giấy với giới nghiên cứu còn giúp phân biệt tài liệu thật – giả, thông qua xác định niên đại tài liệu từ chất liệu giấy, cách thức in ấn… Tại Trường Đại học Việt – Nhật, hình ảnh của GS.TS Momoki Shiro xuất hiện trên giảng đường luôn gắn với một chồng sách tham khảo.

Phạm Hà Trang, sinh viên ngành Nhật Bản học, lớp BJS2020 (Trường Đại học Việt – Nhật) bày tỏ: “Giáo sư Momoki luôn khuyến khích sinh viên tham khảo tài liệu, sách báo để mở mang kiến thức, hướng tới việc “tự học suốt đời”. Bên cạnh việc giới thiệu tới sinh viên những tác phẩm hay, thầy luôn sẵn sàng mở thêm những lớp học bổ sung ngay cả khi môn học đã kết thúc”.

“Mong Hà Nội có thêm những mô hình phát huy bản sắc văn hóa”

Là giáo sư về lịch sử châu Á và đặc biệt là lịch sử thời Lý, Trần của Việt Nam, GS.TS Momoki Shiro đã có mặt trong đoàn chuyên gia nghiên cứu Hoàng thành Thăng Long và dự Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Ông từng dành tặng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, hơn 700 cuốn sách nghiên cứu về Đông Á, Đông Nam Á, Việt Nam mà ông sưu tầm từ nhiều năm để tri ân nơi ông từng học tập, nơi có những nhà khoa học lớn mà ông khẳng định mình “chịu ảnh hưởng mạnh mẽ” như Giáo sư Phan Huy Lê, Giáo sư Trần Quốc Vượng, Giáo sư Hà Văn Tấn.

Hơn 30 năm nghiên cứu về Việt Nam, ông mang đến các công trình nghiên cứu với phương pháp tiếp cận mới của sử học toàn cầu. Một số đề tài tiêu biểu như thiết chế chính trị Việt Nam thời Lý, Trần; biến đổi xã hội Đại Việt thế kỷ XIV qua văn khắc – khảo sát trường hợp vùng Hà Tây; nghiên cứu lịch sử Chămpa và thương mại biển Đông Á – Đông Nam Á…

Tri thức của ông là sự kết hợp của đọc và sống với đời sống hằng ngày một cách vừa cẩn trọng, nghiêm túc vừa gần gũi, thấu hiểu. Những chuyến điền dã nghiên cứu khu vực học có sự tham gia của GS.TS Momoki Shiro đầy ắp những kiến giải thú vị, bổ ích cho người làm khoa học.

Chia sẻ về Hà Nội, ông có những góc nhìn so sánh với cố đô Kyoto nghìn năm tuổi của Nhật Bản: “Hà Nội phát triển rất nhanh, tâm tính con người, xã hội cũng có nhiều thay đổi, có điểm giống và khác với Kyoto. Tôi hay nhớ lại kỷ niệm của mình khi ở Kyoto. Ở Kyoto, phải có 3 đời từng sống tại đây mới được chấp nhận là dân cố đô. Về cơ bản là dân Kyoto vẫn tự hào về nền nếp lâu đời của mình. Giới khoa học Nhật Bản cũng ghi nhận vai trò Kyoto trong lịch sử và văn hóa”.

GS.TS Momoki Shiro cũng cho biết, thủ đô Tokyo thì phát triển kinh tế, cố đô Kyoto thì kêu gọi giữ gìn bản sắc văn hóa. Kyoto không có hiện tượng di dân mạnh, dân số gần như ổn định trong 50 năm qua, thành phố có những khu công nghiệp nhưng rất hạn chế. Tuy nhiên, Kyoto lại phải đối phó với vấn đề giao thông (tắc đường trên các đường phố cổ, hẹp và ô nhiễm không khí).

Trong điều kiện như vậy, lịch sử phát triển Kyoto đã ghi nhận một số mô hình sản xuất và kinh doanh rất mới mẻ như triết lý kinh doanh của ông Inamori Kazuo (đã có sách dịch sang tiếng Việt), rồi là nhà máy Nintendo sản xuất đồ chơi điện tử nổi tiếng thế giới, thành lập năm 1889 tại Kyoto… Các mô hình này đặt mục tiêu mang lại hạnh phúc cho nhân viên trước hết và đều không ngừng tìm kiếm, sáng tạo sản phẩm cạnh tranh.

Qua những chia sẻ trên, ông bày tỏ hy vọng, Hà Nội sẽ đưa ra mô hình sáng tạo độc đáo để giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa cũng như bề dày lịch sử của thành phố. Bởi đây chính là nền tảng để phát triển bền vững.

Theo Hải Miên, Báo Hà Nội mới.

GS.TS Furuta Motoo: Người thầy gieo hạt giống tri thức, kết nối hai dân tộc bằng trái tim

“Việt Nam là mối tình đầu và cũng là mối tình thủy chung của tôi suốt nửa thế kỷ nay. Có thể nói rằng tôi là một nhà khoa học nước ngoài Made in Vietnam” – GS.TS Furuta Motoo, Hiệu trưởng Trường ĐH Việt Nhật, ĐHQGHN chia sẻ.

Là nhà nghiên cứu Việt Nam học hàng đầu tại Nhật Bản, chuyên gia uy tín về lịch sử và chính trị Việt Nam, GS.TS Furuta không chỉ giảng dạy bằng kiến thức, mà còn bằng cả sự đồng hành, thấu hiểu và tình yêu với đất nước này. Ông sử dụng thành thạo tiếng Việt, dành cả sự nghiệp để nghiên cứu về Việt Nam. 

GS.TS Furuta Motoo từng là Hiệu trưởng Trường Đại cương, Đại học Tokyo (2001-2002); Nguyên Phó Giám đốc Đại học Tokyo (2004 – 2006); Nguyên Giám đốc Thư viện Đại học Tokyo (2009 – 2015). Và hiện là Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN.

Những đóng góp của ông đã được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý: Giáo sư được Đại học Quốc gia Hà Nội trao bằng Tiến sĩ danh dự, Huy chương Hữu nghị (năm 1980); Giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ (năm 2012); Huân chương Hữu nghị (năm 2013). 

Với cán bộ, giảng viên, sinh viên Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN di sản lớn nhất mà ông để lại không nằm ở những danh hiệu – mà ở tâm huyết xây dựng, phát triển trường, và hơn cả là tấm lòng dành cho sinh viên.

Mới đây, khi được nhận Giải thưởng Bảo Sơn, Giáo sư Hiệu trưởng đã trích 1 tỷ đồng để đóng góp vào quỹ học bổng cho sinh viên VJU. Trước đó, ông vẫn âm thầm, bền bỉ đóng góp, đặc biệt là dành phần lớn các giải thưởng, nhuận bút viết sách để trao tặng học bổng cho sinh viên (tổng giá trị tích lũy gần 700 triệu đồng). 

Ở Trường ĐH Việt Nhật, trong hầu hết các đợt trao học bổng, cái tên học bổng Thầy Furuta luôn là một phần thưởng quý giá dành cho những sinh viên ưu tú, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc các hoạt động kết nối đào tạo, nghiên cứu của sinh viên, học viên với Nhật Bản. Ví dụ, năm 2020, ông dành 2 triệu yên từ Giải thưởng Daido Seimei – giải thưởng danh giá của Chính phủ Nhật Bản – để hỗ trợ các sinh viên khóa đầu tiên ngành Nhật Bản học. Bên cạnh đó, bằng uy tín và tình cảm của mình, GS. Furuta cũng kết nối và kêu gọi tài trợ thông qua các câu lạc bộ khoa học, các doanh nhân, trí thức Nhật Bản tài trợ cho sinh viên Trường ĐHVN, như quỹ Azabu (1.3 triệu JPY và 155 triệu đồng), Mr. Takehara (200tr đồng) và nhiều tổ chức khác.

Hàng năm, học bổng mang tên GS Furuta vẫn luôn tiếp tục được duy trì tại VJU, là nguồn động viên lớn lao và thiết thực cho những bạn sinh viên trên con đường theo đuổi tri thức 

Cảm ơn GS. Furuta Motoo – người đã dành trọn tâm huyết để trở thành “cầu nối tri thức” giữa hai nền văn hóa Việt – Nhật!

Nguồn: FB của Đại học Quốc gia Hà Nội